boeren zonder opvolging draaipunt naar kringlooplandbouw, een plan van aanpak:
- formuleer duurzaamheidsklassen waar agrarische bedrijven voor kunnen opteren, variërend van huidige emissierechten tot nul-emissie;
- bepaal de financiële gebruikswaarde van deze duurzaamheidsklassen;
- overheid koopt emissierechten van de boer zonder opvolger (30% in 10 jaar) zodat het bedrijf alleen voortgezet kan worden in de hogere duurzaamheidsklasse die hiervan het gevolg is;
- boer zonder opvolger behoudt grond en/of Rabobank koopt de grond van dit bedrijf tegen de bijbehorende gebruikswaarde;
- Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK)* selecteert jonge getalenteerde kringloopboer zonder land die betreffend bedrijf gaat exploiteren;
- Rabobank financiert kringloopboer;
- boer zonder opvolger en/of Rabobank verpacht grond en verkoopt op termijn de grond aan de ‘kringloopboer’;
- start in de vorm van een pilot (= gewoon een keer doen);
- luister naar de korstmossen en vergeet Aerius.
Het mooie is dat dit nauw aansluit op de kernactiviteiten van de Rabobank, je hier morgen mee kan beginnen, stikstofreductie op gang brengt en met de genade meewerkt waar
- geen boer voor naar een minister trekkert;
- marktwerking heilzaam is;
- maatschappelijk belang en ondernemend belang samengaan.
nagedachten
- Het gaat niet om kleinschaligheid maar om circulariteit. Het lijkt mij logisch dat extensiever boeren een grotere schaal (meer hectares) vraagt om rendabel te zijn. Nu heerst er nog weleens het sentiment dat grootschaligheid op zich het probleem is.
- De kern van het voorstel is projectontwikkeling met als elementen grond, stikstof, vakmanschap & financiering. Zoals BPD, onderdeel van Rabobank, dit doet voor gebiedsontwikkeling/woningbouw zo is hier een DBP op zijn plaats (Duurzaam Boeren Projectontwikkeling)
- Zoals vroeger de boer werd voorgelicht de productie te maximaliseren tot marginale opbrengsten gelijk zijn aan marginale kosten wordt het nu tijd voor een Rijks Duurzame Landbouw Voorlichtingsdienst.
inspiratie
Er kan meer met marktontwikkelingen worden meebewogen. Kortom met marktwerking op zich is niets mis mits je maar de juiste spelregels formuleert zodat het de door de maatschappij gewenste kant opwerkt, in dit geval stikstofreductiedoelen behalen. Hij ziet mogelijkheden in ruil en natuurlijk verloop (boeren zonder opvolging).
Overgehouden aan een interview met Wiebe Draaijer, destijds bestuursvoorzitter van de Rabobank. (Trouw 18 juni 2022)
‘In de buurt van intensieve veehouderij is het effect van vervuiling, na een grote piek in 1998, flink afgenomen – tot 2015, toen het weer ietsje toenam. Op grote afstand van de veehouderij, dus ook in natuurgebieden, was de situatie altijd veel beter, maar daar is iets opvallends gebeurd: langzaam maar gestaag is daar sinds 1998 het effect van vervuiling gegroeid, en dat proces is de laatste jaren niet echt gekeerd. De pieken op de kaart zijn minder hoog dan voorheen, maar ze zijn uitgesmeerd en zijn vervaagd tot een wolk, een ammoniakdeken die over het hele land ligt… Het beleid om piekbelastingen uit te smeren heeft daar niet bij geholpen. Ik denk dus dat de oplossing generieker moet en dat we ons niet moeten blindstaren op alleen de bedrijven rond de natuurgebieden. Volgens mij is zo’n generieke benadering eerlijker en werkbaarder, en zou die het probleem veel meer bij de kern aanpakken.’
Aldus Kok van Herk, lichenoloog c.q. korstmosdeskundige. (Groene Amsterdammer 6 juli 2022)
‘We hebben sinds de stikstofuitspraak in 2019 vier jaar verspeeld met ruziën in plaats van goed beleid maken De overheid heeft nooit heldere doelstellingen geformuleerd waar boeren concreet mee aan de slag konden. Al het beleid vanuit den Haag is gericht geweest op uitkopen piekbelasters in de buurt van Natura 2000 gebieden.’ Op papier leek dit dat wellicht de snelste manier om het stikstofprobleem aan te pakken, maar in de praktijk leidde het tot een explosieve patstelling. Terwijl een veel slimmere en meer organische oplossing voor het oprapen lag. ‘30 % van de boeren stopt binnen nu en tien jaar omdat ze geen opvolging hebben. Als er was ingezet op het uitkopen van deze groep was er iets op gang gekomen.’
Aldus Alex Datema, directeur Food & Agri Rabobank ( Groene Amsterdammer 27 juli 2023)
Zo half vorig jaar heb ik als kersvers ledenraadslid van Rabobank Waterland, enthousiast een voorstel geschreven om als Rabobank een actieve geëigende rol te pakken en een pilot op poten te zetten om tot stikstofreductie in de melkveehouderij te komen en dit ingebracht. Het zit, als het goed is, in de kanalen van de organisatie van bottom naar up. Het voorstel doet recht aan insteken van Draaijer, Datema en van Herk in mijn ogen.
